¶ Pretaisa 3: Dividenda da burgais ord il fond da burgais per l'IA
La dumonda n'è betg sche nus pudain ans permetter in entrada da basa. La dumonda è sche nus pudain ans permetter da n'avair nagin.
¶ Pretaisa centrala
Entaifer da dus onns sto ina nova iniziativa populara per in fond da burgais per l'IA svizzer vegnir lantschada -- genossenschaftal, finanziabel, concret.
¶ Pertge ussa
La votaziun dal 2016 ha mussà 76,9% Na [1]. Las raschuns eran legitimass. Ma dapi lura han las cifras sa midà:
- 2 milliuns plazzas da lavur periclitadas
- 75--116 mia. CHF lacuna fiscala fin il 2050
- L'AVS sut pressiun creschenta
Il project dal 2016 era abstract. Il project da 2026 sto esser concret: Tgi paja? Quant? A tgi? Co?
¶ Il model
- Alimentaziun: Contribuziun da 2--5% sin la svolta generada da l'IA da las interpresas che duvran IA per remplazzar forza da lavur umana
- Fond: Investì en infrastructura d'IA svizra, furmaziun e retschertga
- Distribuziun: 500--1'500 CHF per mais per mintga burgaisa e mintga burgais adult
¶ La tradiziun svizra
Il fond sa basa sin la tradiziun genossenschaftala svizra: Migros, Raiffeisen, Mobiliar. Betg stadi. Betg carità. Cumproprietad [2].
¶ Friedman, betg Marx
Milton Friedman ha proponì 1962 la Negative Income Tax [3]. Friedrich Hayek ha sustegnì ina garanzia minimala sco fundament da la libertad [4]. Il fond da burgais per l'IA n'è betg in'idea da sanestra. Igl è ina consequenza logica da la midada economica.
¶ Ablosamain da l’AVS tras il dividend dals burgais

Descripziun: Transiziun en trais fasas da l’AVS al dividend dals burgais. Fasa 1 (2028–2035): ~500 CHF/mais sco cumplettaziun. Fasa 2 (2035–2045): crescha a ~2’318 CHF/mais. Fasa 3 (dal 2045): dividend universal remplazza l’AVS.
¶ Svilup mesaun dal retgav cun il dividend dals burgais

¶ Descripziun: Lavurants (blau): salari median ~80’000 CHF/onn + dividend universal (~29’200 CHF/onn 2050). Pensiunads (cotschen): renta AVS sa reducescha a zero, remplazzada dal medem dividend. Nagin augment net: 2050 = 22’800 + chareschia.
¶ Funtaunas
[1] Chanzlia federala: Votaziun dal 5.6.2016. admin.ch.
[2] Alaska Permanent Fund Corporation: Annual Report 2022.
[3] Friedman, M.: Capitalism and Freedom. 1962.
[4] Hayek, F.A.: Law, Legislation and Liberty. Vol. 3. 1979.