¶ Pretaisa 9: Svizra al top mundial da l'IA
Tgi ch'importescha l'IA, exportescha creaziun da valur. Tgi ch'exportescha l'IA, importescha beinesser.
¶ Pretaisa centrala
La Svizra creescha en tschintg onns in center da cumpetenza naziunal per l'IA, construiescha atgna infrastructura da calculaziun e sviluppa ina strategia d'export per soluziuns d'IA svizras.
¶ Pertge top mundial
La Svizra stat gia sin rang 3 dal AI-Preparedness-Index dal FMI [1]. Ma prontadad n'è betg realisaziun. Per midar la prontadad en lideranza, dovri:
¶ 1. Center da cumpetenza naziunal
ETH, EPFL, IDSIA e l'industria en in'instituziun coordinada. Model: CERN per la fisica da particlas. Finamira: Retschertga fundamentala e applitgada en IA, transferenza da tecnologia, furmaziun da talents.
¶ 2. Atgna infrastructura da calculaziun
Il supercomputer Alps è in bun entschatta [2]. Ma per trenar gronds models dovri dapli. La Svizra sto investir en atgna capacitad da calculaziun -- per independenza e per segirezza da datas.
¶ 3. Strategia d'export
La Svizra ha cun l'industria d'uras cumprovà ch'in pitschn pajais po dominar in martgà global cun qualitad e precisiun. Il medem princip vala per l'IA: Betg il pli grond, mabain il meglier. Focuss sin medischina, finanzas, precisiun, segirezza.
¶ La lecziun da l'industria d'uras
En ils onns 1970 ha la crisa dal quarz destruì sur 60% da las plazzas da lavur en l'industria d'uras svizra en 15 onns. La branscha ha survegnì -- tras innovaziun (Swatch), betg tras protecziunissem. La medema logica vala per l'IA [3].
¶ La schanza
Ina Svizra al top mundial da l'IA n'è betg ina fantasia. Igl è ina pussaivladad reala -- sch'il pajais investescha ussa, strategicamain e cun la medema disciplina che l'ha rendì in center finanzial e farmaceutic mundial.
¶ Funtaunas
[1] FMI: AI Preparedness Index. 2024.
[2] CSCS: Supercomputer Alps. cscs.ch.
[3] Donzé, P.-Y.: History of the Global Watch Industry. Springer, 2023.