"Any sufficiently advanced technology is indistinguishable from magic." -- Arthur C. Clarke [1]
Nus ans aproximain ad in punct, en il qual l'intelligenza artificiala fa chaussas che nus na chapain betg pli. Gronds models da lingua consistan da tschientamilliardas da parameters. Nagin -- nagin ingeniur, nagin perscrutader -- po declerar, pertge ch'in tal model dat sin ina tscherta dumonda ina tscherta resposta. Ils perscrutaders numnان quai Emergent Capabilities: Abilitads ch'apparan tar ina tscherta grondezza dal model, senza esser vegnidas programmadas [2].
La terza lescha da Clarke sa drizzava originalmain a la passà -- il smartphone fiss cumparì ad in uman da la vegliadetgna da crap sco magia. Ma la vaira pointa sa chatta en il present: L'uman da la vegliadetgna da crap, quai essan entretant nus.
Il GPS ha remplazzà il senn per l'orientaziun. Il chalculader da sacca il chanalar a chau. Google la memorgia. E l'IA generativa il pensar independent. Mintga cumedadad costa in'abilitad. Tgi che va dapi diesch onns cun navi, na chatta senza navi betg pli a chasa. Tgi che deleghescha mintga dumonda ad in'IA, desemprenda da finir atgens patratgs.
Prognosa: Il privel propi da la superintelligenza n'è betg il mument dal Terminator. Igl è l'emblidament collectiv -- ina umanitad ch'ha finì da chapir il mund enturn ella, perquai che l'IA pensa pli svelt e pli cumprehensibl che mintga uman.
Scenari: L'umanitad prenda las correctas decisiuns. L'IA cumplescha la lacuna demografica, surpiglia lavur da rutina, per la quala i na dat betg pli avunda giuvens. Ina contribuziun sin la creaziun da valur da l'IA intervegn per ils contributs da salari che crodan davent. In entrada da basa guarantescha la basa materiala.
Tge che capita alura, n'è anc mai dà en l'istorgia da l'umanitad: L'uman vegn liber -- betg liber dal lavur en il senn da la pigrizia, mabain liber per activitads che van sur il simpel surviver. La Renaissance è naschida en ina societad, en la quala ina pitschna elita era liberada dal lavur dad auters. En il Best Case vegn questa liberaziun democratisada [3].
La Svizra en quest scenari dovra sias fermezzas: La ETH e l'EPFL daventan fars globals da la retschertga en IA. La democrazia directa na vegn betg remplazzada tras algoritmus, mabain rinforzada -- perquai che burgaisas e burgais pon consultar avant mintga votaziun evaluaziuns da consequenzas sustegnidas da l'IA.
Scenari: L'umanitad na prenda naginas decisiuns. Betg las falsas -- naginas dal tut. Ella lai capitar. Stinzentamain. Confortablamain. Applaudind. L'IA surpiglia in'activitad suenter l'autra. Mintga giada vegn quai festivà sco progress. La transiziun da "L'IA t'gida" a "L'IA decida per tai" è fluenta.
Il scriptur scotais Iain Banks ha anticipà quest futur en sia seria da romans Culture: Ina civilisaziun, regirada da essers superintelligents d'IA -- ils Minds. Ils umans vivan en abundanza e libertad. La dumonda perturbanta che Banks mettan: Tge è la differenza tranter in paradis, en il qual ins dastga tut, ed ina praschun, en la quala ins sto nagut? [4]
Per la Svizra fiss quai spezialmain dolegrus. In pajais ch'edifitgescha sia identitad sin la democrazia directa, perda si'olma, sch'il pussanza giascha tar algoritmus, sur ils quals nagin pievel na po votar.
Omadus scenaris entscheivan cun la medema tecnologia, en il medem mund, cun ils medems umans. La differenza n'è betg en l'IA. Ella è en nus.
En il Best Case restan ils umans curios, malsegners, resistents. Els preservan l'abilitad da pensar, era sche la maschina pensa pli svelt. En il Worst Case na fan els nagut. Ed exact quai è il problem.
Ils suandants otg scenaris scizzeschan sviluppadads concretas fin il 2050 -- en lavur, medischina, energia, intelligenza generala artificiala, demografia, politica monetara, societad e tecnologia dal spazi cosmic. Mintga scenari sa basa sin datas controlablas e numna schanzas sco era ristgs.
L'isch da la chascharia è averta. Anc.
[1] Clarke, Arthur C.: Profiles of the Future: An Inquiry into the Limits of the Possible. Harper & Row, 1962.
[2] Wei, Jason et al.: Emergent Abilities of Large Language Models. Transactions on Machine Learning Research, 2022. arXiv:2206.07682.
[3] Harari, Yuval Noah: Homo Deus: A Brief History of Tomorrow. Harvill Secker, 2016.
[4] Banks, Iain M.: The Player of Games. Macmillan, 1988. (Emprim roman Culture cun descripziun detagliada da la societad dals Minds.)