Prognosa: Il "Peak Human" -- il mument, en il qual la populaziun mundiala cuntanscha ses maximum -- vegn ad arrivar tranter il 2060 ed il 2080, pli baud che las projecziuns da l'ONU laschan supponer.
Cun creschent beinesser sa reducescha la rata da naschientschas. Dapertut. Senza excepziun. Il connex demografic è in dals pli robuts en las scienzas socialas [1].

| Pajais | Rata da fertilitad | Conservaziun dal stadi |
|---|---|---|
| Corea dal Sid | 0,72 | -- |
| Seul (suletta) | 0,64 | -- |
| China | ~1,00 | -- |
| Giapun | 1,20 | -- |
| Germania | 1,35 | -- |
| Svizra | 1,39 | -- |
| Necessari | 2,10 | Conservaziun dal stadi |
| Nigeria | 5,10 | -- |
La Corea dal Sid tegna cun 0,72 uffants per dunna la valur la pli bassa ch'è mai vegnida mesirà en in pajais [2]. Nagin sulet pajais industrialisà cuntanscha la valur da 2,1 ch'è necessaria per la conservaziun dal stadi. Nagin.
La China, che quinta uffizialmain 1,4 milliardas abitantas ed abitants, ha ina rata da fertilitad da var 1,0. La populaziun chinaisa sa diminuescha dapi il 2022, onn per onn per milliuns [3]. La politica d'in uffant (1979--2015) ha laschà enavos ina bumba a retardament demografica che nagina mesira politica po pli disinnescar.
Hans Rosling ha furmà il term Peak Child: Il dumber maximal d'uffants sin la Tiara è gia cuntanschì. L'ONU stima ch'il stadi maximal dals sutvtschintganns è vegnì surpassà il 2017 [4]. La populaziun mundiala crescha anc, perquai che quellas e quels gia naschids vivan pli ditg. Ma la basa sa diminuescha.
L'Uffizi federal da statistica (UST) ha publitgà l'avrigl 2025 sia novavla seria dals scenaris demografics [5]:

| Scenari | Populaziun 2055 | Tendenza |
|---|---|---|
| Referenza | 10,5 mio. | Creschida tras migraziun |
| Aut | 11,7 mio. | Ferma immigraziun |
| Bass | 9,3 mio. | Regressa a partir dal 2041 |
La creschida en il scenari da referenza vegn manada quasi exclusivamain da la migraziun. Bainbaud vegnan en Svizra mintga onn a murir dapli persunas che a nascher. En omadus scenaris enveglescha la societad dramaticamain: Il dumber da persunas sur 64 onns vegn a sa dublar, entant che la populaziun abla da lavurar stagna u sa diminuescha.
Duas tendenzas sa rinforzeschan vicendaivlamain:
Demograficamain: La proporziun da las persunas ablas da lavurar (20--64) croda da 65 sin 55 pertschient. Ils Baby-Boomers van en pensiun. Damain pajaders da contribuziuns finanzeschan dapli pensiunads.
Tecnologicamain: L'IA eroda la basa da contribuziuns restanta, cun remplazzar plazzas, las contribuziuns da salari da las qualas finanzeschan il sistem.
Duas forschettas che s'avran il medem mument.
Prognosa: L'IA vegn ad accelerar dramaticamain la transformaziun demografica en ils pajais en via da svilup. Furmaziun, schanzas da carriera per dunnas, moda da viver urbana -- tut quai reducescha la rata da fertilitad. L'IA renda quests process accessibels, senza ils decennis ch'il vestgant ha duvrà per quai.
Ina umanitad che sa diminuescha producescha damain -- e dovra damain. Il paradigma classic da la creschida en l'economia croda ensemen. Lura dovra il mund damain forza da lavur. E l'IA stat pronta da cumplentar exactamain questa lacuna.
Sistems da pensiun, construids sin generaziuns creschientas, vegnan a stuair vegnir concepids da nov. L'AVS, finanziada cun contribuziuns da salari d'ina populaziun activa che sa diminuescha, stat davant sia sfida la pli fundamentala dapi la fundaziun 1948.
[1] Rosling, Hans: Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About the World. Flatiron Books, 2018.
[2] Statistics Korea (KOSTAT): Birth Statistics 2023. Daejeon, 2024.
[3] National Bureau of Statistics of China: Statistical Communiqué 2022. Peking, 2023.
[4] United Nations: World Population Prospects 2024. Department of Economic and Social Affairs, New York, 2024.
[5] Uffizi federal da statistica UST: Scenaris demografics 2025--2055, 9. seria. Neuchâtel, avrigl 2025.