Zum Inhalt
Verein in Gründung
Pilotbetrieb

Diese Plattform befindet sich im Pilotbetrieb. Trotz sorgfältiger Prüfung können Inhalte und Funktionen Fehler enthalten. Bitte überprüfe wichtige Angaben anhand der verlinkten Originalquellen.

SW-Version alpha 0.41
Darstellung: System
Sprache: DE

Funtaunas e metodica


Funtaunas admessas

Quest wiki acceptescha exclusivamain funtaunas accessiblas publicamain e controllablas. La suandanta ierarchia vala:

Prioritad Tip da funtauna Exempels
1 Statisticas uffizialas UST, BNS, SECO, Chanzlia federala
2 Organisaziuns internaziunalas FMI, OCDE, AIE, OMS, ONU
3 Publicaziuns scientificas Peer-reviewed journals, papers da conferenzas
4 Retschertga da scolas superiuras ETH, EPFL, KOF, Avenir Suisse
5 Texts da lescha CF, revLPD, EU AI Act, RGPD
6 Medias da qualitad NZZ, SRF, Le Temps, Financial Times
7 Cudeschs spezialisads Peer-reviewed u tar renumadas edituras

Betg admess: Wikipedia sco funtauna primara, posts da social media, blogs senza fundament scientific, funtaunas anonimas.


Reglas da citaziun

Referenzas a funtaunas vegnan indicadas sco notas da pe [N] en il text. A la fin da la pagina suonda la glista bibliografica cumpletta cun autur, titel, editura/journal, onn e eventualmain URL.


Metodica da las calculaziuns da model

La calculaziun fiscala da model en quest wiki sa basa sin las suandantas supposiziuns:

Parameter Valur Funtauna
Occupads en Svizra (2024) 5,5 mio. UST
Salari median brut 84'000 CHF/onn UST Retschertga da la structura dals salaris
Contribuziuns dependentas dal salari (AVS+LPP+taglia) ca. 48% UFAS, AFC
Finanziaziun statala dependenta dal salari total 220 mia. CHF/onn Calculaziun
Rata d'automaziun fin il 2032 12% (netto) McKinsey, KOF ETH, conservativ
Rata d'automaziun fin il 2040 32% (netto) McKinsey, stima atgna
Rata d'automaziun fin il 2050 42% (netto) McKinsey, stima atgna
Novas plazzas (branscha d'IA, compensaziun) 10% da las perditas Stima
Rincariment (a lunga vista) 1,5% p.a. Corrider da finamira da la BNS
Creschida reala dals salaris 0,5% p.a. Media istorica
Creschida da la populaziun fin il 2050 9,0 → 10,35 mio. UST scenari da referenza A-00-2025
Proporziun da persunas ablas da lavurar (20--64) 65% → 55% UST

Glista bibliografica cumpletta

Istorgia svizra da l'IA

  • ETH Turitg, Departament d'informatica: Peidras miliaras da la retschertga. inf.ethz.ch
  • Wirth, Niklaus: Algorithms + Data Structures = Programs. Prentice-Hall, 1976.
  • ETH AI Center, Turitg-Oerlikon: avert october 2020. ai.ethz.ch
  • IDSIA (Istituto Dalle Molle di Studi sull'Intelligenza Artificiale): fundà 1988 a Lugano. idsia.ch
  • Schmidhuber, Jürgen / Hochreiter, Sepp: Long Short-Term Memory. Neural Computation 9(8), 1997.

Temp da pioneers e fundaments

  • McCulloch, Warren / Pitts, Walter: A Logical Calculus of the Ideas Immanent in Nervous Activity. Bulletin of Mathematical Biophysics, 1943.
  • Turing, Alan: Computing Machinery and Intelligence. Mind, Vol. 59, 1950.
  • Vaswani, Ashish et al.: Attention Is All You Need (architectura Transformer). NeurIPS, 2017.

Gronds models da lingua

  • OpenAI: GPT-4 Technical Report. arxiv.org, mars 2023.
  • Google DeepMind: Gemini: A Family of Highly Capable Multimodal Models. december 2023.
  • Anthropic: Claude 3 Technical Report. anthropic.com, mars 2024.

Regulaziun e politica

  • EU AI Act (Ordinaziun UE 2024/1689): En vigur dapi ils 1. d'avust 2024.
  • Lescha svizra da protecziun da datas (revLPD): En vigur dapi ils 1. da settember 2023.
  • Iniziativa populara svizra "Per in entrada da basa incundiziunà": Refusada ils 5 da zercladur 2016, 76,9% Na.

Economia e martgà da lavur

  • McKinsey Global Institute: A Future That Works: Automation, Employment, and Productivity. 2017.
  • Frey, Carl Benedikt / Osborne, Michael (Oxford Martin School): The Future of Employment. 2013.
  • KOF ETH Turitg: Effects da l'IA generativa sin il martgà da lavur, 2023.

Demografia

  • UST: Scenaris demografics 2023--2055, scenari da referenza A-00-2025.
  • UN World Population Prospects 2024.
  • Svizra: Rata da fertilitad 1,39 (2023). UST.

Cudeschs spezialisads

  • Bostrom, Nick: Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. Oxford University Press, 2014.
  • Russell, Stuart: Human Compatible. Viking, 2019.
  • Zuboff, Shoshana: The Age of Surveillance Capitalism. PublicAffairs, 2019.
  • Harari, Yuval Noah: Homo Deus. Harvill Secker, 2016.
  • Rosling, Hans: Factfulness. Flatiron Books, 2018.
  • Friedman, Milton: Capitalism and Freedom. University of Chicago Press, 1962.

Consum d'energia

  • Agentura internaziunala d'energia (AIE): Energy and AI. iea.org, 2025.
  • AIE: Consum global d'electricitad da centers da datas: 415 TWh (2024), prognosa 945 TWh (2030).

Armas autonomas

  • CICR: Autonomous Weapon Systems, 2014.
  • Convention on Certain Conventional Weapons (CCW), Group of Governmental Experts on LAWS. unog.ch

Stadi: mars 2026