¶ Demografia -- L'umanitad che sa diminuescha e la dobla forschetta
¶ Il connex il pli robust da la scienzia sociala
Entant che las maschinas daventan pli intelligentas, daventan ils umans damain. La demografia al mussa cun la inexorabladad d'ina equaziun matematica: Cun creschent beinesser croda la rata da naschientschas [1].
La Svizra ha ina rata da fertilitad da 1,39 -- ferm sut la valur da 2,1 ch'è necessaria per la conservaziun dal stadi [2]. Quai munta: Senza migraziun sa diminuescha la populaziun svizra.
¶ La dobla forschetta
Duas tendenzas sa rinforzeschan vicendaivlamain:
Forschetta 1 -- Demografia: Ils Baby-Boomers van en pensiun. Damain giuvens pajeschan las pensiuns da dapli vegls. Il rapport dals occupads als pensiunads croda da 3,3:1 (2020) sin 2,1:1 (2050) [2].
Forschetta 2 -- Tecnologia: L'IA remplazza plazzas da lavur, las contribuziuns da las qualas finanzeschan l'AVS, l'AI, la LPP e las taglias. La basa da contribuziuns sa reducescha -- en il medem mument che las prestaziuns creschan.
¶ Las cifras
| Indicatur | 2024 | 2050 (prognosa) |
|---|---|---|
| Populaziun | 9,0 mio. | 10,5 mio. (referenza) |
| Proporziun 65+ | 19% | 28% |
| Rapport occupads:pensiunads | 3,3:1 | 2,1:1 |
| Custs AVS | 50 mia. CHF | 75+ mia. CHF |
¶ La spirala descendenta
Damain naschientschas → damain occupads → damain contribuziuns → dapli pensiuns → dapli custs → dapli taglia → damain attractivitad → dapli emigraziun da talents → anc damain occupads.
Questa spirala è interrumpibla -- ma be sche la politica ageschla ussa. La soluziun n'è betg pli naschientschas (nagina politica dal mund ha reussì a renviar la tendenza). La soluziun è ina nova basa da finanziaziun che n'è betg dependenta dal dumber d'occupads.
¶ Funtaunas
[1] Rosling, Hans: Factfulness. Flatiron Books, 2018.
[2] UST: Scenaris demografics 2025--2055, 9. seria. Neuchâtel, 2025.