Per emprim vegn il confort. E cun il confort vegn l'entmündigientscha. Stinzentamain. Voluntariamain.
Il GPS ha remplazzà il senn per l'orientaziun. Il chalculader da sacca il chanalar a chau. Google la memorgia. E ChatGPT il pensar independent. Mintga cumedadad costa in'abilitad. Tgi che va dapi diesch onns cun navi, na chatta senza navi betg pli a chasa. Tgi che deleghescha mintga dumonda ad in'IA, desemprenda da finir atgens patratgs.
Emprova quai: Trenta dis senza Google Maps, senza ChatGPT, senza recumandaziuns d'algoritmus. Tschertga tez l'andriztga. Scriva tez tes texts. Decida tez tge che ti leghias.
La maioritad dals umans na reussischa betg. Betg perquai ch'els na vulessan betg. Perquai ch'els na pon betg pli.
| Tecnologia | Abilitad perdida | Dapi cura |
|---|---|---|
| GPS | Orientaziun spaziala | ~2010 |
| Chalculader | Chanalar a chau | ~1990 |
| Memorgia a lunga durada | ~2005 | |
| Autocorrect | Ortografia | ~2010 |
| ChatGPT | Pensar independent | ~2023 |
| IA generativa | Creativitad | ~2024 |
Mintga lingia è in pass. Nagin pass è dramatic. Tuts ensemen èn ina cascada.
Aldous Huxley ha descrit 1932 en Brave New World ina societad ch'è controlada betg tras violenza, mabain tras satisfacziun [1]. Nagin cudeschs vegnids scumandads -- simplamain nagin vul pli leger. Naginas leschas da censura -- simplamain la vardad è nada en in mar d'irrelevanza.
Quai è la forma la pli subtila d'entmündigientscha: Ella funcziuna senza smanaztga, senza violenza, senza protest. Ella funcziuna, perquai ch'ella è segna.
La democrazia directa pretenda burgaisas e burgais che pensan. Che pesan arguments. Che formeschan opiniuns atgnas. Tge capita cun la democrazia directa, sche la maioritad laschescha l'IA pensar per ella?
La resposta n'è betg ina scumandaziun da l'IA. La resposta è furmaziun -- furmaziun che conserva l'abilitad da pensar independent, era en in mund nua che la maschina pensa pli svelt.
[1] Huxley, Aldous: Brave New World. Chatto & Windus, 1932.