Novas cunvegnas
Resumaziun: Las Bilateralas III extendian la collavuraziun bilaterala sin champs betg anc cuverts: electricitad, segirezza alimentara e sanadad. Plinavant obtegna la Svizra access a programs impurtants da l'UE sco Horizon Europe (perscrutaziun), Erasmus+ (furmaziun) e Digital Europe (digitalisaziun).
¶ Trais novas cunvegnas sectorialas
Sper l'actualisaziun da cunvegnas existentas vegnan trais champs dal tuttafatg novs integrai en la collavuraziun bilaterala [1][3]:
¶ 1. Cunvegna d'electricitad
La cunvegna d'electricitad è ina da las cunvegnas novas pretendidas dapi il pli ditg. Dapi sur 15 onns tractan la Svizra e l'UE davart in'integraziun da la Svizra en il martgad intern europeic d'electricitad [1].
Cuntegns centralas:
- Access reciproc al martgad per electricitad
- Participaziun da la Svizra a la coordinaziun europeica da la rait
- Reglas communablas per il commerzi transfruntalier d'electricitad
- Resguard da la forza idraulica svizra sco energia da memorisaziun e da regulaziun
Muntada per la Svizra:
La Svizra è sco pajais da transit per electricitad e sco lieu d'impurtantas accumulaziuns d'energia idraulica stretgamain integrada en la rait europeica d'electricitad. Senza cunvegna formala operescha la Svizra dapi onns en ina zona grischa regulatorica -- cun ristgs creschents per la segirezza d'approvisiunament, specialmain en ils mais d'enviern [1].
¶ 2. Segirezza alimentara
La cunvegna davart la segirezza alimentara creescha in rom harmonisà per il commerzi cun products alimentars e products agriculs [1][3].
Cuntegns centralas:
- Recognoschientscha reciproca da controllas alimentaras
- Standards harmonisads per la segirezza alimentara
- Sistem d'avertiment spert (Rapid Alert System) per ristgs alimentars
- Colliament cun la cunvegna existenta d'agricultura
Muntada:
La Svizra exportescha annualmain products alimentars en la valur da plirs milliardas francs en l'UE. Ina cunvegna formala reducescha barrièras commercialas e simplifitgescha las controllas a la frontiera [1].
¶ 3. Sanadad
La cunvegna da sanadad pussibilitescha ina collavuraziun approfundida en cas da crisas da sanadad e pandemias [1][3].
Cuntegns centralas:
- Participaziun da la Svizra al rom da segirezza da sanadad da l'UE
- Cooperaziun tar il cumbat cunter pandemias e cunter ristgs da sanadad transfruntaliers
- Access a mecanissems d'acquisiziun da l'UE per vaccins e medicaments
- Barat da datas da sanadad e da las meglras praticas
Muntada:
La pandemia da COVID-19 aveva mussà che la Svizra senza integraziun formala en ils mecanissems da sanadad da l'UE era svantagiada tar l'acquisiziun da vaccins e la coordinaziun da crisas [1].
¶ Participaziun a programs
Ina part essentiala da las Bilateralas III è la restabishun da l'access a programs da l'UE ch'eran blocads u restrenschids dapi la brischa da l'InstA [1][3]:
¶ Horizon Europe (perscrutaziun)
| Aspect | Detagls |
|---|---|
| Program | Horizon Europe -- il pli grond program da promoziun da perscrutaziun dal mund |
| Budget | 95,5 milliardas euros (2021-2027) |
| Status enfin ussa | Svizra sco stadi terz betg associà (dapi il 2021) |
| Status nov | Plaina associaziun |
| Muntada | Access a ERC-Grants, coordinaziun da projects, raits |
La plaina associaziun a Horizon Europe è d'impurtanza centrala per il lieu da perscrutaziun svizzer. Dapi la retrogradaziun il 2021 na pudevan perscrutadras e perscrutaders svizzers betg pli dumandar ERC-Grants sco perscrutaders principals e betg pli coordinar consorzis da perscrutaziun da l'UE [1].
¶ Erasmus+ (furmaziun)
| Aspect | Detagls |
|---|---|
| Program | Erasmus+ -- program da furmaziun e da mobilitad da l'UE |
| Status enfin ussa | Exclusiun dapi il 2014 (suenter l'iniziativa da mass) |
| Status nov | Associaziun |
| Muntada | Barat da students, cooperaziuns d'aut'scola |
La Svizra n'era dapi il 2014 betg pli cumplettamain participada ad Erasmus+ e aveva finanzià in program naziunal da remplazzament («Swiss-European Mobility Programme»). La reassociaziun pussibilitescha la participaziun cumpletta al barat europeic da furmaziun [1].
¶ Digital Europe
| Aspect | Detagls |
|---|---|
| Program | Digital Europe -- program da digitalisaziun da l'UE |
| Champs | Supercomputing, intelligenza artifiziala, cybersegirezza, cumpetenzas digitalas |
| Status | Nova associaziun |
| Muntada | Integraziun en iniziativas digitalas europeicas |
¶ Ulteriurs programs
Las Bilateralas III prevesan supplementarmain la participaziun a programs da l'UE en ils champs da la cultura, da la giuventetgna e dal sport [1].
¶ Finanziaziun da la participaziun a programs
La Svizra presta per la participaziun a programs da l'UE ina contribuziun finanziala che sa drizza tenor il product intern brut (PIB). Ils imports exacts vegnan fixads per mintga perioda da program [1].
¶ Indicaziun da las funtaunas
[1] DFAE (2026). Pachet Svizra-UE (Bilateralas III). Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
[3] GTAI (2026). Cunvegnas dal pachet Svizra-UE suttascritas. Germany Trade & Invest. [Open Access]
Ultima actualisaziun: mars 2026