Context: Politica europeica da die Schweiz
Funtauna: Messadi 26.023, chapitel 1.1 (p. 34--38) PDF: Telechargiar il text integrai (6.9 MB)
Resumaziun
La Schweiz ed il mund vivan in ina epoca da segirezzas che crodan. Fragmentaziun geopolitica, concurrenza tranter grondas pussanzas e protecziunissem economic caracterizan il circumscrit. Per die Schweiz, situada en il cor da l'Europa, èn relaziuns stabilas cun l'UE d'impurtanza centrala -- l'UE è cun environ 60 pertschient dal commerzi da rauba il partenari commerzial il pli impurtant.
Situaziun mundiala
Il mund daventa pli instabil. Tensiuns da politica commerziala, conflicts armads, midada dal clima e debits publics creschents caracterizan il present. L'attatga da la Russia cunter l'Ucraina il 2022 ha purtà la guerra enavos en Europa. Ina nova epoca da politica da pussanza cummenza, en la quala grondas pussanzas agischan adina dapli tenor il dretg dal pli ferm.
La Schweiz è sut blers aspects en ina posiziun meglra che auters pajais, ma resenta las tendenzas globalas. Ella sto duvrar sias forzas innegablas e cultivar relaziuns stabilas cun l'UE.
L'UE sco partenaria
- Il commerzi da rauba cun l'UE è tschintg giadas pli grond che cun ils Stadis Unids e nov giadas pli grond che cun la China
- Il martgà intern da l'UE cun 450 milliuns abitantas e abitants pussibilitescha a las interpresas da profitar da libertads e gains d'effiziensa
- L'UE è era d'ina gronda portada per die Schweiz en ils champs da la giustia, dals fatschendas internas, da la migraziun e da la politica da segirezza
Dal SEE a las Bilateralas III
Votaziun davart il SEE 1992
Il contract SEE è vegnì refusà cun ina stretga maioritad en la votaziun populara dals 6 da december 1992 (50,3 % na; chantuns: 16:0 na). Ils trais auters stadis da l'AELS -- Islanda, Liechtenstein e Norvegia -- èn serrads al SEE.
Bilateralas I (1999)
Perquai ch'il contract da liber commerzi da 1972 n'era betg pli suffizient, ha die Schweiz tractà sectorialmain cun l'UE. Ils 21 da zercladur 1999 èn vegnids conclus set contracts: libra circulaziun da persunas, impediments tecnics dal commerzi (ARM), acquisiziuns publicas, agricultura, perscrutaziun, traffic en l'aria e traffic sin terra. Ils 21 da matg 2000 ha il pievel approvà ils contracts cun 67,2 pertschient.
Bilateralas II (2004)
Èn suandads nov contracts supplementars, tranter auter Schengen/Dublin, taixaziun dals sparien, cumbat cunter la frauda, statistica e furmaziun/giuventetgna. Ils 5 da zercladur 2005 ha il pievel approvà l'associaziun a Schengen cun 54,6 pertschient.
Contract quadra instituziunal (InstA)
A partir dal 2010 han die Schweiz e l'UE examinà in rom instituziunal. Il 2018 ha l'UE declerà las tractativas per terminadas. La Schweiz na veseva anc nagina soluziun satisfaschainta per la libra circulaziun da persunas e ils agids statalas. Ils 26 da matg 2021 ha il Bundesrat decidì da betg suttascriver il text dal contract.
Consequenza: Bilateralas III
L'UE ha declerà che senza ina regulaziun da las dumondas instituziunalas e dals agids statalas sco er senza ina contribuziun svizra permanenta per la coesiun, ella na cuncluda nagins novs contracts e actualisescha ils contracts existents mo en moda limitada. La continuaziun da la via bilaterala n'era betg pli assigitrada.
Referenzas
[1] Messadi 26.023, chapitel 1.1 (p. 34--38)
[3] Rapport dal Bundesrat «Evaluaziun da la situaziun da las relaziuns Schweiz-UE», 9 da zercladur 2023