Agricultura
Funtauna: Messadi davart il pachet Bilateralas III, chapitel 2.7 (p. 549-561)
PDF dal messadi
¶ Resumaziun
L'UE e la pli impurtanta partenaria commerziala da la Svizra per products agriculs: il 51 pertschient da las exportaziuns ed il 73 pertschient da las importaziuns en il sectur agricul pertutgan l'UE, cun in volumen commerzial da sur 16 mrd CHF per onn. L'accord d'agricultura (AAg) dal 1999 reglescha las concessiuns da duana, il liber commerzi da chaschiel, la renconuschientscha bio e la protecziun da las indicaziuns geograficas (DOP/IGP).
En il rom da las Bilateralas III vegn l'accord existent ancra instituziun-almain, cun la suveranitad da la politica agricula svizra integralmain preservada: nagin surpigliament dinamic dal dretg, nagin smantellament da la protecziun da cunfin, nagina armonisaziun da la politica agricula.
¶ Structura da l'accord
L'accord d'agricultura consista a l'avegnir da duas parts:
¶ Part agricula (existenta)
La part agricula existenta reglescha:
- Concessiuns da duana: contingents per charn, legums, flurs etc.
- Liber commerzi da chaschiel: liberalisaziun cumpleina dal commerzi da chaschiel (dapi il 2007)
- Renconuschientscha bio: renconuschientscha reciproca dals products biologics
- Protecziun DOP/IGP: protecziun da las denominaziuns d'origin (p.ex. Gruyere, Emmentaler)
Central: la part agricula n'e suttamessa a NAGIN surpigliament dinamic dal dretg ni ad NAGINA armonisaziun da la politica agricula.
¶ Part segirezza alimentara (nova)
La nova part davart la segirezza alimentara vegn integrada en l'accord existent tras protocol. Ella reglescha la renconuschientscha reciproca dals standards da segirezza alimentara e facilitescha il commerzi da products alimentars elavurads.
¶ Garanzia da suveranitad
La Svizra ha cuntanschi en las negoziaziuns (11 rundas formalas, materialmain concludidas ils 20.12.2024) garanzia da suveranitad cumplessivas:
| Sectur | Garanzia |
|---|---|
| Duanas | Protecziun da cunfin existenta invariada |
| Contingents | Nagina midada dals contingents existents |
| Metodas da producziun | Ils standards da producziun svizzers restan autonoms |
| Politica agricula | Nagina armonisaziun cun la politica agricula da l'UE (PAC) |
| Pajaments directs | Sistem svizzer da pajaments directs betg pertutga |
| Surpigliament dinamic dal dretg | Expressivamain exclus en la part agricula |
¶ Soluziun da dispitas
La soluziun da dispitas en la part agricula sa differenziescha fundamentalmain da quella dals auters accords Bilateralas III:
- Tribunal arbitral SENZA rol da la CGUE: en la part agricula decida il tribunal arbitral definitivamain, senza dumonda prejudiziala a la CGUE
- Mesiras da cumpensaziun: pon mo vegnir fatgas en cas da violaziun da l'accord d'agricultura sez -- betg en cas da violaziun d'auters accords
- Nagin effect guillotina: ina dispita en il sectur agricul na po betg manar a la suspensiun d'auters accords
¶ Consultaziun
La consultaziun ha da 74 posiziuns:
| Posiziun | Dumber | Acturs impurtants |
|---|---|---|
| Favuraivel | 50 | Chantuns, diversas associaziuns, PLD, L'Allianza dal Center, PS, PVL |
| Cunter | 6 | UDC, organisaziuns singulas |
| Nagina posiziun clera | 18 | tranter auter l'Uniun svizra dals purs (USP) |
¶ Posiziun da l'Uniun svizra dals purs (USP)
L'USP prenda ina posiziun differenziada:
- Senza alternativa: il maun bilateral e senza alternativa
- Cundiziuns: suveranitad da la politica agricula, nagins custs per l'agricultura e l'industria alimentara, protecziun da cunfin invariada
- Ni approvaziun ni refusa clera: tenuta expectativa enfin la realisaziun concreta
¶ Decurs da las negoziaziuns
| Data | Eveniment |
|---|---|
| 1999 | Suttascripziun da l'accord d'agricultura (Bilateralas I) |
| 2002 | Entrada en vigur |
| 2007 | Liberalisaziun cumpleina dal commerzi da chaschiel |
| 2024 | 11 rundas da negoziaziun formalas davart las Bilateralas III |
| 20.12.2024 | Conclusiun materiala da las negoziaziuns |
¶ Effects
¶ Sin chantuns, economia, societad e ambient
Il messadi constatescha ch'l'accord d'agricultura actualisà n'ha nagin effect significativ sin:
- Chantuns e vischnancas
- L'economia en general
- La societad
- L'ambient
Quai resulta dal fatg ch'il rom existent -- protecziun da cunfin, contingents, politica agricula -- resta invaria.
¶ Puncts-clav
| Tema | Detagl |
|---|---|
| Accord | Accord d'agricultura (AAg) |
| En vigur dapi | 1999/2002 (Bilateralas I) |
| Part UE exportaziuns agriculas | 51% |
| Part UE importaziuns agriculas | 73% |
| Volumen commerzial | Sur 16 mrd CHF/onn |
| Structura | Part agricula (existenta) + segirezza alimentara (nova) |
| Surpigliament dinamic dal dretg | Exclus en la part agricula |
| Protecziun da cunfin | Invariada (duanas, contingents) |
| Politica agricula | Nagina armonisaziun |
| Soluziun da dispitas | Tribunal arbitral senza rol da la CGUE |
| Mesiras da cumpensaziun | Mo en cas da violaziun da l'AAg, betg tranter accords |
| Consultaziun | 50 per, 6 cunter, 18 nagina posiziun clera (da 74) |
| Posiziun USP | Senza alternativa, ma cun cundiziuns |
| Effects | Nagin effect significativ |
¶ Funtaunas
- Messadi davart il pachet per la stabilisaziun e la svilupaziun dal maun bilateral (Bilateralas III), chapitel 2.7, p. 549-561. Fedlex PDF
- Accord tranter la Confederaziun svizra e la Communited europeica davart il commerzi cun products agriculs (RS 0.916.026.81)
- Ordinaziun davart las denominaziuns d'origin protegidas e las indicaziuns geograficas protegidas per products agriculs (ordinaziun DOP/IGP, RS 910.12)
- Uniun svizra dals purs: posiziun consultaziun Bilateralas III, 2025