Programs da l'UE: Horizon Europe ed Erasmus+
¶ Programs da l'UE: Horizon Europe ed Erasmus+
Chapitel 2.8 dal messadi (p. 562-619) tracta l'associaziun da la Svizra als programs europeas Horizon Europe, Erasmus+, Digital Europe ed ITER. La participaziun a quests programs ha ina impurtanza strategica per la plazza svizra da furmaziun, perscrutaziun ed innovaziun (FPI).
¶ Resumaziun
Il European Union Programmes Agreement (EUPA) e in accord transversal che regla la participaziun svizra als programs principals da finanzament da l'UE. El cuvra la generaziun da programs 2021-2027 e prevesa ina applicaziun retroactiva a partir dal 1. schaner 2025. La Svizra s'engascha da pajar contribuziuns obligatoricas annualas e survegn en cuntrapeisa in access cumplain als fonds e las rets da finanzament.
La plaina associaziun offra tschintg avantatgs centrals en cumparaziun cun la soluziun svizra actuala (mesiras transitoricas): cumpetitivitad, gudogn da reputaziun, brain-gain, effect da leva e rait internaziunal.
¶ Survista dals programs
| Program | Budget (UE) | Descripziun |
|---|---|---|
| Horizon Europe | 95,5 mrd EUR | Program-quadra per la perscrutaziun e l'innovaziun, il pli grond program civil da perscrutaziun dal mund |
| Erasmus+ | 26,3 mrd EUR | Mobilitad educativa, partenariads, sustegn politic |
| Digital Europe | 8,1 mrd EUR | Cumpetenzas digitalas, supercalcul, IA, cibersegirtad |
| ITER | - | Project internaziunal da fusiun nucleara |
¶ Impurtanza strategica per la plazza FPI
La Svizra fa part dals pajais ils pli innovativs dal mund. Quest nivel po mo vegnir mantegnì, sche perscrutaders, students e fatschentas svizras pon participar als programs da l'UE sin in pe d'egualitad.
Tschintg effects da la plaina associaziun:
- Cumpetiziun: access als concurrenzas cumpetitivas cun ils megliers teams europeas
- Reputaziun: visibilitad da l'excellenza svizra en consorzis internaziunals
- Brain-Gain: attractivitad per perscrutaders da punta grazia als ERC Grants e las acziuns Marie-Sklodowska-Curie
- Effect da leva: istoricamain ha mintga franc investì generà in return superiur
- Rait: integraziun en las infrastructuras da perscrutaziun e en ils ecosistems d'innovaziun europeas
¶ Horizon Europe
Horizon Europe (2021-2027) e, cun 95,5 milliardas d'euros, il pli grond program civil da finanzament da la perscrutaziun dal mund. El sa cumpona da trais pilasters:
- Pilaster 1 - Scienzia d'excellenza: ERC (European Research Council), acziuns Marie-Sklodowska-Curie, infrastructuras da perscrutaziun
- Pilaster 2 - Sfidas globalas: sanadad, clima, energia, digital, segirtad
- Pilaster 3 - Europa innovativa: EIC (European Innovation Council), ecosistems europeas d'innovaziun
Durant la fasa da non-associaziun (dapi il 2021) han ils perscrutaders svizzers pudì participar mo limitadamain. Las mesiras transitoricas da la Confederaziun han cumplettà parzialmain la lacuna, ma il rait internaziunal e l'access als ERC Grants eran fermamain restrenschids.
¶ Erasmus+
Erasmus+ promova la mobilitad educativa sin tut ils nivels - da la furmaziun professiunala sur l'instrucziun superiura enfin a la furmaziun dals adults. Il program cumpiglia:
- Mobilitad d'emprender (students, emprendiders, docents)
- Partenariads (cooperaziun instituziunala)
- Sustegn politic (process da Bologna, quadra europeic da las qualificaziuns)
Movetia funcziunescha sco agentura naziunala per la realisaziun dal program Erasmus+ en Svizra. La Svizra era excludida dal program dapi il 2014 ed aveva mess en plazza ina alternativa naziunala cun il Swiss-European Mobility Programme (SEMP).
¶ Digital Europe ed ITER
Digital Europe (8,1 mrd EUR) promova la transformaziun digitala da l'Europa en tschintg secturs: supercalcul, intelligenza artifiziala, cibersegirtad, cumpetenzas digitalas e interoperabilitad.
ITER e il project internaziunal da fusiun nucleara a Cadarache (Frantscha), al qual la Svizra participa via Euratom.
¶ Aspects finanzials
| Posiziun | Import |
|---|---|
| Contribuziuns obligatoricas annualas (tut ils programs) | ca. 1,95 mrd CHF/onn |
| Da quai Horizon Europe | ca. 1,6 mrd CHF/onn |
| Da quai Erasmus+ | ca. 250 mio CHF/onn |
| Da quai Digital Europe | ca. 60 mio CHF/onn |
| Taux da return istoric Horizon | >100% (benefiziari net) |
Las contribuziuns vegnan calculadas tenor la clav dal PIB. Istoricamain ha la Svizra retschavì dapli funds Horizon ch'ella ha pajà - ella era benefiziaria netta.
¶ Applicaziun retroactiva
Ina particularitad da l'EUPA e l'applicaziun retroactiva a partir dal 1. schaner 2025. Quai munta:
- Perscrutaders svizzers pon participar retroactivamain als concurrenzas
- Projects gia inoltrats vegnan resguardads
- Il finanzament transitori da la Confederaziun vegn remplazzà a pas
¶ Puncts centrals
| Aspect | Detagl |
|---|---|
| Tip d'accord | Accord transversal (EUPA) |
| Perioda dal program | 2021-2027 (7 onns) |
| Retroactiv a partir dal | 1. schaner 2025 |
| Budget total programs UE | ca. 130 mrd EUR |
| Contribuziun svizra | ca. 1,95 mrd CHF/onn |
| Agentura naziunala Erasmus+ | Movetia |
| Effect net istoric | La Svizra era benefiziaria netta |
¶ Referenzas
- Messadi dal Cussegl federal davart il pachet Svizra-UE, chapitel 2.8 (p. 562-619), FF 2025
- Text da l'accord EUPA (project), agiunta al messadi
- SEFRI: fegl d'infurmaziun Horizon Europe, 2025
- Movetia: Erasmus+ Svizra, concept da realisaziun