¶ Aspects giuridics e constituziunalitad
Funtauna: Missiv concernent l'approvaziun dals Bilaterals III, chapitel 2.3 (p. 456--470)
Link PDF | Fegl uffizial 2025-0749
¶ Resumaziun
L'actualisaziun da l'ALC è confurma a la Constituziun e sa basa sin ils art. 54 e 184 CF. Il referendum facultativ en materia da contracts internaziunals è applicabel; in referendum obligatoric n'è betg necessari, cunquai ch'i na sa tracta betg d'ina adesiun ad ina organisaziun supranaziunala. Il dretg d'iniziativa e da referendum è cumplettamain preservà.
¶ Basa constituziunala
Ils contracts internaziunals sa basan sin las suandantas disposiziuns constituziunalas:
| Disposiziun | Cuntegn |
|---|---|
| Art. 54 al. 1 CF | Ils affars esters cumpetan a la Confederaziun |
| Art. 184 al. 2 CF | Il Cussegl federal suttascriva e ratifitgescha ils contracts internaziunals |
| Art. 166 al. 2 CF | L'Assamblea federala approvescha ils contracts internaziunals |
¶ Constituziunalitad confirmada
L'actualisaziun da l'ALC è confurma a la Constituziun:
- La cumpetenza federala per ils affars esters è nuncontestada
- La libra circulaziun da las persunas sco part dals Bilaterals tutga a la politica exteriura
- La realisaziun naziunala succeda tras la legislaziun ordinaria
- Ils chantuns mantegnan lur cumpetenzas executivas
¶ Dumonda dal referendum
¶ Referendum facultativ en materia da contracts internaziunals
Il PM-ALC e il PI-ALC èn suttamess al referendum facultativ en materia da contracts internaziunals tenor l'art. 141 al. 1 lit. d CF:
| Cundiziun | Ademplida? |
|---|---|
| Contract internaziunal | Gea |
| Durada indeterminada e nundenunziabla | Na -- ma suffizientamain impurtant |
| Adesiun ad ina organisaziun internaziunala | Na |
| Disposiziuns impurtantas che cuntegnan normas da dretg | Gea |
| Realisaziun che pretenda leschas federalas | Gea |
¶ Pertge nagin referendum obligatoric?
Il referendum obligatoric (art. 140 al. 1 lit. b CF) n'è betg necessari, cunquai che:
- Nagina adesiun ad ina organisaziun supranaziunala
- La Svizra na daventa betg commembra da l'UE
- Il colliaziun instituziunal na mida betg fundamentalmain la suveranitad
- La clausula da protecziun resta activabla autonomamain
¶ Votaziun populara dal 2012
Gia il 2012 è vegnì votà davart in referendum obligatoric per contracts internaziunals:
| Resultat | Detagl |
|---|---|
| Corp electoral | 75% Na |
| Chantuns | Tuts ils chantuns han refusà |
| Iniziativa | Iniziativa populara «Ils contracts internaziunals avant il pievel» |
| Conclusiun | Verdict cler cunter il referendum obligatoric per contracts internaziunals |
¶ Relaziun cun il dretg chantunal
L'actualisaziun da l'ALC respecta la suveranitad chantunalea:
¶ Las cumpetenzas chantunalas èn mantegnidas
| Sectur | Cumpetenza chantunalea |
|---|---|
| Permiss da dimora | Concessiun e prolungaziun |
| Examinaziun dal martgà da lavur | Nua ch'i è applicabel |
| Integraziun | Programs e promoziun da l'integraziun |
| Execuziun protecziun dals salaris | Organs da controlla chantunals |
| Furmaziun | Admissiun a las scolas autas (cun tractament egual per las taxas) |
¶ Dretg d'iniziativa e da referendum
Il dretg d'iniziativa e da referendum è cumplettamain preservà:
- Il pievel po impugnar il decret federal d'approvaziun
- Futuras iniziativas popularas davart l'immigraziun/la libra circulaziun restan possiblas
- La surpigliada dinamica dal dretg n'excluda betg il controlla democratic
- En cas da betg-surpigliada d'in act giuridic da l'UE, ils mecanissems da schliaziun da dispitas entran en vigur
¶ Garanziias democraticas
| Instrument | Applicabilitad |
|---|---|
| Referendum facultativ | Gea -- cunter il decret d'approvaziun |
| Iniziativa populara | Gea -- da mintga mument |
| Moziun parlamentara | Gea -- gestiun da la realisaziun |
| Iniziativa parlamentara | Gea -- adattaziun da las leschas da realisaziun |
¶ Clausula da protecziun: Meglierament giuridic central
La clausula da protecziun constituischa il meglierament giuridic central envers l'ALC actual:
| Aspect | Enfin ussa | Nov |
|---|---|---|
| Activaziun | Nuncler, approvaziun UE necessaria | Autonoma dal Cussegl federal |
| Criteris | Betg definids | 4 indicaturs-clav + ulteriurs |
| Durada | Betg reglementada | Limitada en il temp, prolungaziun dal Parlament |
| Basa legala | Art. 14 ALC (general) | Art. 14a ALC (concretisà) |
¶ Puncts-clav
| Tema | Message principal |
|---|---|
| Basa constituziunala | Art. 54 al. 1, art. 184 al. 2 CF |
| Referendum | Referendum facultativ en materia da contracts internaziunals (art. 141 al. 1 lit. d CF) |
| Referendum obligatoric | Betg necessari -- nagina adesiun ad ina organisaziun supranaziunala |
| Votaziun 2012 | 75% Na + tuts ils chantuns cunter il referendum obligatoric |
| Dretg chantunal | Cumpetenzas executivas restan tar ils chantuns |
| Dretg d'iniziativa | Cumplettamain preservà |
| Clausula da protecziun | Activabla autonomamain -- meglierament central |
| Decret federal | In decret d'approvaziun (PM-ALC + PI-ALC + agids statalas) |
¶ Funtaunas
- Missiv Bilaterals III, FF 2025 749, chapitel 2.3 (p. 456--470)
- Constituziun federala (CF), art. 54, 140, 141, 166, 184
- Accord davart la libra circulaziun da las persunas (ALC), CS 0.142.112.681
- Votaziun populara dals 17 da zercladur 2012 (Ils contracts internaziunals avant il pievel)
- Lescha dal parlament (LParl, CS 171.10)