Prognosa: Fin il 2040 vegnan en Svizra dapli che 40 pertschient da tuttas activitads da rutina surpigliadas da l'IA u da robots -- var 32 pertschient da tut ils occupads èn pertutgads.
L'automaziun na pertutga betg tuttas professiuns il medem mument. La successiun è cuntraintuitiva: Betg il lavur corporal croda per emprim, mabain la rutina cognitiva.

Collavuraturs da l'administraziun, contabels, cassiers, collavuraturs da call-center, translaturs, cussegliaders da taglia. Professiuns, il center da las qualas consista d'elavuraziun d'infurmaziuns basada sin reglas. La KOF ETH ha gia mesirà l'effect: En ils emprims otg mais suenter il start da ChatGPT èn las publicaziuns da plazzas per programmaturs crudadas per 20 pertschient e per generaziun da maletgs per 17 pertschient [1]. Avenir Suisse quantifitgescha il dumber da lavurantas e lavurants da biro en concurrenza directa cun l'IA sin 490'000 [2].
Qua dovri nagin robot -- mo software.
Emploiads da bancas, controlladers d'assicuranzas, radiologs, giurists da rutina, grafichers, schurnalists da novitads. Professiuns che pretendan giudicament -- ma in giudicament ch'è basà sin enconuschientscha da musters. Ed enconuschientscha da musters è exactamain quai che l'IA sa il meglier.
Programmaturs, logistichers, parzialmain scolastas e scolasts e medias. Manischiaders, persunal da tgira, lavurantas e lavurants socials e creatives restan protegids il pli ditg.
L'ironia da l'istorgia: Las professiuns che vegnan pajadas il mender e stinadas il mender, pudessan esser las ultimas, en las qualas umans èn megliers che maschinas.
In tgierer lavura sin superficies inclinadas, cun vent e cun tut il temp. Nagin tetg sumeglia l'auter. El sto improvisar -- in zichel na passa betg, el al taglia gist. L'incumbensa pretenda la combinaziun da pensar spazialmain, coordinaziun dal corp entir, motrica fina haptica e l'abilitad da reagir en fracziuns da secundas sin midadas.
In plumbier stat davant ina sfida sumeglianta: Tubs van tras mirs, travs e funs -- e darar là, nua che ils plans da construcziun als suppunan. El lavura en spazis stretgs, sto tastar, flurar, tadlar. Omaduas professiuns han cuminaivel quai che retarda l'automaziun il pli ditg: in ambient fisic betg calculabel, la necessitad d'ina acziun dal corp entir e soluziuns da problems che na stattan en nagin manual.
L'UST dumbra a la fin 2024 var 5,5 milliuns occupads en Svizra. Il salari median è da 7'024 francs brut per mais [3]. Sin mintga franc da salari brut resultan var 48 pertschient contribuziuns (AVS/AI/IPG, AD, LPP, taglias) -- quai dat var 40'000 francs per plazza e per onn, che flueschan en assicuranzas socialas e taglias.
Prognosa per la lacuna fiscala:
| Mument | Plazzas netto displazzadas | Lacuna annuala |
|---|---|---|
| 2032 | 636'000 | 24 mia. CHF |
| 2040 | 1,64 mio. | 61 mia. CHF |
| 2050 | 2,0 mio. | 75--116 mia. CHF |
McKinsey stima che 46 pertschient da tuttas uras da lavur en Svizra fissan gia oz automatisablas [4]. Las prognosas survart quintan pli conservativamain: 12 pertschient fin il 2032, 32 pertschient fin il 2040, 42 pertschient fin il 2050.
Il sistem svizzer d'assicuranzas socialas, construì sin contribuziuns da l'AVS ord lavur per salari, vegn a stuair vegnir repensà. In sistem social ch'è basà sin contribuziuns da salari na po betg finanziar in mund senza lavur per salari -- na en tge valuta ch'ins quinta.
L'economicitad na lai nagina autra tscherna: In sistem d'IA che fa il lavur da diesch giurists per ils custs d'in vegn duvrà da mintga interpresa orientada al profit. L'istorgia da l'automaziun mussa nagin singul cas, en il qual ina tecnologia economicamain superiura ha pudì vegnir tegnida davent dal martgà a lunga vista.
[1] KOF ETH Turitg: IA ed il martgà da lavur svizzer -- Emprima evidenza. KOF Analisas, 2023.
[2] Avenir Suisse: Midament structural e occupaziun en Svizra. Turitg, 2024.
[3] Uffizi federal da statistica UST: Retschertga svizra da la structura dals salaris 2022. Neuchâtel, 2024.
[4] McKinsey Global Institute: A Future That Works: Automation, Employment, and Productivity. schaner 2017.