Cunvegnas dal martgad intern actualisadas
Resumaziun: Sis cunvegnas existentas da las Bilateralas I vegnan en il rom da las Bilateralas III actualisadas e munidas d'elements instituziunals (surpigliada dinamica dal dretg, schliaziun da dispitas, surveglianza). La pli impurtanta innovaziun pertutga l'actualisaziun dal MRA en il sectur dals products medicinals, la blocada dal qual pesa dapi il 2021 sin la branscha svizra da la tecnologia medicinala.
¶ Tge cunvegnas vegnan actualisadas?
Las Bilateralas III actualiseschan sis da las set cunvegnas sectorialas da las Bilateralas I (1999). La cunvegna da perscrutaziun na vegn betg actualisada, mabain remplazzada tras ina nova associaziun a programs (Horizon Europe) [1].
| Cunvegna | Suttascripziun | Actualisaziun centrala |
|---|---|---|
| Libra circulaziun da persunas (ALC) | 1999 | Elements instituziunals, protocol da protecziun dals salaris |
| Traffic sin via | 1999 | Surpigliada dinamica dal dretg, reglas per agids statalas |
| Traffic aviatic | 1999 | Surpigliada dinamica dal dretg, reglas per agids statalas |
| Agricultura | 1999 | Champ d'applicaziun extendì, colliament cun la segirezza alimentara |
| MRA/OTC | 1999 | Actualisaziun da tut ils chapitels incl. products medicinals |
| Acquisiziuns publicas | 1999 | Extensiun sin il stgalim subnaziunal |
¶ Las sis cunvegnas actualisadas en detagl
¶ 1. Libra circulaziun da persunas (ALC)
La cunvegna davart la libra circulaziun da persunas è politicamain l'element il pli controversialisà da las Bilateralas III. L'actualisaziun cumpiglia [1][5]:
- Surpigliada dinamica dal dretg: La Svizra surpiglia a l'avegnir svilups relevants dal dretg da l'UE en il sectur da la libra circulaziun da persunas
- Protocol da protecziun dals salaris: 14 mesiras naziunalas per la protecziun dals salaris svizzers vegnan segiradas contractualmain (→ Cumpromiss da protecziun dals salaris)
- Clausulas protectivas: La Svizra mantegna clausulas protectivas e excepziuns permanentas per il cuntrol da l'immigraziun e per la segiraziun dal nivel da salaris [1]
La surpigliada da la directiva da la citadinanza da l'uniun da l'UE -- in dals trais puncts-clav da l'InstA brisà -- è vegnida schliaziun tras in'excepziun per la Svizra [1].
¶ 2. Traffic sin via
La cunvegna da traffic sin via regla il traffic transfruntalier da martganzias sin via e da persunas sco er il transit sin rodaglias. L'actualisaziun cumpiglia [1][3]:
- Surpigliada dinamica da las prescripziuns relevantas da transport da l'UE
- Regulamentaziun d'agids statalas per il sectur da traffic sin via
- Schliaziun da dispitas via il tribunal d'arbitradi paritetic
¶ 3. Traffic aviatic
La cunvegna da traffic aviatic dat a las cumpagnias aviaticas svizras access al martgad aviatic da l'UE. Actualisaziun [1][3]:
- Surpigliada dinamica da las prescripziuns aviaticas da l'UE
- Adattaziun da las reglas per agids statalas
- Disposiziuns modernisadas da concurrenza
¶ 4. Agricultura
La cunvegna d'agricultura fa pli lev il commerzi cun products agriculs. Actualisaziun [1]:
- Champ d'applicaziun extendì
- Colliament cun la nova cunvegna da segirezza alimentara (→ Novas cunvegnas)
- Surpigliada dinamica dal dretg en ils champs relevants
¶ 5. MRA/OTC (Impediments tecnics al commerzi)
L'actualisaziun da la cunvegna davart la recognoschientscha reciproca da las evaluaziuns da conformitad (MRA/OTC) è econòmicamain la pli impurtanta innovaziun. Dapi la brischa da l'InstA en matg 2021 n'è il chapitel dal MRA davart products medicinals betg pli vegnì actualisà -- cun custs considerabels per la branscha svizra da la tecnologia medicinala (→ Erosiun da las cunvegnas existentas) [1][3].
Concretamain:
- Actualisaziun cumpletta da tut ils chapitels dal MRA, inclus products medicinals e diagnostica in-vitro
- Fin da l'obligaziun da dubla certificaziun ch'exista dapi il 2021
- Surpigliada dinamica dal dretg per midadas futuras da las normas tecnicas
- Spargns stimads: Plirs tschient milliuns francs per onn per la branscha [3]
¶ 6. Acquisiziuns publicas
La cunvegna davart las acquisiziuns publicas avra ils martgads d'acquisiziun reciprocamain per interpresas svizras e da l'UE. Actualisaziun [1]:
- Extensiun dal champ d'applicaziun sin il stgalim subnaziunal (chantuns, vischnancas)
- Surpigliada dinamica dal dretg
- Mecanissem da schliaziun da dispitas
¶ Tge mida cumpareglià cun il status quo?
L'innovaziun centrala tar tuttas sis cunvegnas è la substituziun dal model static precedent tras in sistem dinamic [5]:
| Aspect | Enfin ussa (Bilateralas I) | Nov (Bilateralas III) |
|---|---|---|
| Stand dal dretg | Fixà sin il 1999/2002 | Actualisà dinamicamain |
| Adattaziun | Mo tras cumitads mixts (unanimamain) | Surpigliada automatica cun opt-out |
| Schliaziun da dispitas | Politicamain (cumitads mixts) | Giuridicamain (tribunal d'arbitradi) |
| Surveglianza | Nagina unitara | Surveglianza independenta |
La surpigliada dinamica dal dretg e la procedura da schliaziun da dispitas vegnan explitgadas detagliadamain en artitgels separads:
¶ Indicaziun da las funtaunas
[1] DFAE (2026). Pachet Svizra-UE (Bilateralas III). Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
[3] GTAI (2026). Cunvegnas dal pachet Svizra-UE suttascritas. Germany Trade & Invest. [Open Access]
[5] DFAE (2026). Fegl d'infurmaziun: Elements instituziunals. Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
Ultima actualisaziun: mars 2026