Interpretaziun, applicaziun e surveglianza
Funtauna: Messadi dal Cussegl federal davart ils Bilaterals III, p. 105--107
PDF dal messadi
¶ Resumaziun
L'interpretaziun, l'applicaziun e la surveglianza dals contracts d'access al martgà suondan il model a dus pilasters: la Svizra e l'UE surveglan mintgina autonomamain l'observanza dals contracts sin lur territori. I na dat nagin organ da surveglianza supranaziunal (diversamain che en il SEE cun l'Autoritad da surveglianza AELS). L'interpretaziun uniforma vegn promovida tras ils princips dal dretg internaziunal ed il dialog tranter il Tribunal federal e la CGUE.
¶ Interpretaziun uniforma
¶ Princip
Las autoritads e dretgiras d'omaduas partidas interpretan ils contracts en moda uniforma. Perquai resguardan ellas:
- Ils princips dal dretg internaziunal (spezialmain la Convenziun da Vienna davart il dretg dals contracts)
- Il text, il context e la finamira da las normas dals contracts
- La giurisprudenza d'omaduas partidas davart las disposiziuns correspundentas
¶ La giurisprudenza Polydor
In pilaster da protecziun central per la Svizra è la numnada giurisprudenza Polydor da la CGUE (sentenzia Polydor, causa 270/80, 1982):
La giurisprudenza da la CGUE davart il dretg dal martgà intern da l'UE na po betg per se (betg automaticamain) vegnir transponida als contracts bilaterals.
| Aspect | Martgà intern UE | Contracts bilaterals |
|---|---|---|
| Finamira | Integraziun economica cumpletta | Participaziun sectoriala, limitada |
| Uorden giuridic | Supranaziunal, primat dal dretg da l'UE | Dretg internaziunal, paritad da rang |
| Interpretaziun CGUE | Directamain applicabla | Mo sco orientaziun, betg transponibla per se |
| Dinamica | Validitad automatica dal nov dretg | La surpigliada pretenda ina decisiun |
Muntada: La giurisprudenza Polydor impedescha che la CGUE applitgescha senza examinar sia giurisprudenza dal martgà intern als contracts bilaterals. Ils contracts han in context ed ina finamira differenta ch'il martgà intern da l'UE.
¶ Il model a dus pilasters
¶ Structura fundamentala
| Pilaster | Cumpetenza | Autoritad |
|---|---|---|
| Pilaster svizzer | Surveglianza sin il territori da la Svizra | Autoritads e dretgiras svizras (spezialmain il Tribunal federal) |
| Pilaster UE | Surveglianza sin il territori da l'UE | Organs da l'UE (spezialmain la Cumissiun europeica e la CGUE) |
¶ Nagin organ da surveglianza supranaziunal
Diversamain ch'en il SEE, nua che l'Autoritad da surveglianza AELS (ASA) surveglia l'observanza dal dretg SEE en ils stadis da l'AELS, na dat tar ils Bilaterals III nagin tal organ:
- La Svizra surveglia autonomamain l'observanza sin ses territori
- L'UE surveglia autonomamain l'observanza sin ses territori
- En cas da dispita vala il mecanissem da soluziun da dispitas
¶ Dialog Tribunal federal -- CGUE
¶ Idea fundamentala
Per promover l'interpretaziun uniforma è previsì in dialog sin egual nivel tranter il Tribunal federal e la CGUE:
- Nagina relaziun ierarchica: Il Tribunal federal n'è betg subordinà a la CGUE
- Barat reciproc: Omaduas dretgiras pon adressar dumondas d'interpretaziun a l'autra dretgira
- Caracter voluntar: Il dialog n'è betg imponì, ma sa basa sin l'interess reciproc per ina interpretaziun coerenta
- Pratica: Gia oz resguarda il Tribunal federal la giurisprudenza da la CGUE tar l'interpretaziun dals contracts bilaterals (e viceversa)
¶ Differenza da la CGUE en la procedura da soluziun da dispitas
| Aspect | Dialog TF-CGUE | CGUE en la procedura DA |
|---|---|---|
| Tip | Voluntar, informal | Formalisà, sche necessari |
| Iniziaziun | Da mintga dretgira | Da la dretgira d'arbitradi |
| Caracter vinculant | Orientaziun | Vinculant per dumondas dal dretg da l'UE |
| Finamira | Interpretaziun coerenta | Clarificaziun da dumondas giuridicas specificas |
¶ Cumparegliaziun cun il model SEE
| Criteri | Bilaterals III | SEE/AELS |
|---|---|---|
| Surveglianza | Dus pilasters (autonoma) | Autoritad da surveglianza AELS (ASA) |
| Dretgira | Tribunal federal (CH), CGUE (UE) | Dretgira AELS |
| Supranaziunal | Na | Gea (ASA) |
| Dialog | TF-CGUE sin egual nivel | Dretgira AELS sa drizza tenor la CGUE |
| Suvranitad | Pli auta | Pli bassa |
¶ Puncts clavs
- Model a dus pilasters: Mintga partida surveglia autonomamain sin ses territori
- Nagin organ supranaziunal: Diversamain ch'en il SEE nagina autoritad da surveglianza
- Protecziun Polydor: La giurisprudenza da la CGUE n'è betg automaticamain transponibla
- Dialog sin egual nivel: Tribunal federal e CGUE senza relaziun ierarchica
- Interpretaziun da dretg internaziunal: Convenziun da Vienna davart il dretg dals contracts sco referenza
¶ Rinviaments
- Elements instituziunals -- Survista
- Soluziun da dispitas e dretgira d'arbitradi
- Surpigliada dinamica dal dretg en detagl
- Effects dals elements instituziunals
¶ Glista da funtaunas
- Messadi dal Cussegl federal davart ils Bilaterals III (FF 2025 610), chapitel 2.1.4 «Interpretaziun, applicaziun e surveglianza», p. 105--107
- CGUE, sentenzia Polydor, causa 270/80, 9 favrer 1982
- Messadi, chapitel 2.1.4.1 «Interpretaziun uniforma», p. 105--106
- Messadi, chapitel 2.1.4.2 «Model a dus pilasters», p. 106--107