Funtauna: Messadi dal Cussegl federal davart ils Bilaterals III, p. 91--104
PDF dal messadi
La surpigliada dinamica dal dretg è in dals elements instituziunals centrals dals Bilaterals III. Ella oblighescha la Svizra d'integrar ils svilups relevants dal dretg da l'UE en ils contracts bilaterals. Dinamic vul dentant betg dir automatic: mintga surpigliada pretenda ina decisiun individuala da la Svizra tenor sias proceduras constituziunalas, inclus il referendum.
Il term «surpigliada dinamica dal dretg» vegn savens chapì fallà. Il messadi precisa:
| Caracteristica | Surpigliada dinamica dal dretg | Surpigliada automatica dal dretg |
|---|---|---|
| Decisiun necessaria? | Gea -- individuala per mintga act giuridic | Na -- vala directamain |
| Referendum pussibel? | Gea -- en cas d'adattaziun legislativa | Na |
| Termin definì? | Na -- «uschè svelt sco pussibel» | Fixà |
| Consequenza en cas da non surpigliada? | Mecanissem da soluziun da dispitas | Extincziun automatica |
| Cumparegliaziun | Bilaterals III | Schengen/Dublin |
Impurtant: En il sectur Schengen/Dublin maina ina non-transposiziun a l'extincziun automatica dals contracts. Tar ils Bilaterals III na dat quai automatissem betg -- empè vala il mecanissem da soluziun da dispitas.
La Svizra s'oblighescha sin il plan dal dretg internaziunal d'integrar ils acts giuridics relevants da l'UE «uschè svelt sco pussibel» en ils contracts bilaterals. Concretamain munta quai:
L'act giuridic da l'UE vegn integrà directamain en l'agiunta dal contract bilateral pertutgà. La Svizra surpiglia l'act en ses uorden giuridic tras:
Tipic per: Normas tecnicas, evaluaziuns da conformitad, prescripziuns da products (ARM, Agricultura)
La Svizra cuntanscha il medem resultat cun ses agen dretg svizzer. L'act giuridic da l'UE na vegn betg surpiglià litteralmain, ma il resultat sto esser equivalent.
Tipic per: Secturs cun in ferm interess regolamentar naziunal (p.ex. libra circulaziun da persunas, transport terrestar)
Betg mintga act giuridic da l'UE tutga sut l'obligaziun da surpigliada. Il messadi definescha claras lingias da demarcaziun:
Las partidas pon, suenter ina fasa da discussiun en il CM, far valair excepziuns da l'obligaziun da surpigliada:
Il contract davart il transport aerian ha la furma la pli extensa da surpigliada dinamica dal dretg, perquai che la Svizra è fermamain integrada en il martgà intern dal transport aerian da l'UE.
Sche la Svizra na surpiglia betg in act giuridic relevant da l'UE:
| Criteri | Bilaterals III | Schengen/Dublin | Surpigliada autonoma |
|---|---|---|---|
| Obligaziun da dretg internaziunal | Gea | Gea | Na |
| Termin da surpigliada | Nagin termin fix | 2 onns | Nagin |
| Consequenza da la non surpigliada | Soluziun da dispitas | Extincziun automatica | Nagina |
| Referendum pussibel | Gea | Gea | Gea |
| Libertad da configuraziun | Media (equivalenza) | Bassa | Auta |
| Participaziun (Decision Shaping) | Gea | Gea | Na |
Surpigliada autonoma: La Svizra surpiglia il dretg da l'UE voluntaramain, senza obligaziun da dretg internaziunal. Quai capita gia oz en blers secturs (p.ex. dretg da products, dretg d'alimentaziun). Cun ils Bilaterals III vegn questa pratica transponida en in rom da dretg internaziunal.