Decision Shaping e participaziun

Funtauna: Messadi dal Cussegl federal davart ils Bilaterals III, p. 93--94 e 120--136
PDF dal messadi

¶ Resumaziun

Il Decision Shaping designescha la participaziun da la Svizra a l'elaboraziun d'acts giuridics da l'UE che duain vegnir surpigliads pli tard en ils contracts bilaterals. L'UE assicura a la Svizra la participaziun la pli gronda pussibla -- en moda analoga als stadis da l'AELS/SEE. Il Cussegl federal ha ultra da quai decidì extensivas mesiras d'accumpagnament per ils chantuns, il Parlament ed il public.

¶ Decision Shaping sin nivel da l'UE

¶ Princip

L'UE accorda a la Svizra la participaziun la pli gronda pussibla al process legislativ per acts giuridics che tutgan en il champ d'applicaziun dals contracts d'access al martgà. Las modalitads vargeschan tenor il tip d'act giuridic.

¶ Trais modalitads da participaziun

Tip d'act giuridic	Participaziun da la Svizra	Exempel
Acts legislativs ordinaris (regulaziuns, directivas)	Consultaziun tras la Cumissiun europeica, presas da posiziun, participaziun a gruppas d'experts	Regulaziun da l'UE davart la renconuschientscha da qualificaziuns professiunalas
Acts delegads (art. 290 TFUE)	Participaziun a gruppas d'experts da la Cumissiun	Normas tecnicas en l'ARM
Acts d'execuziun (art. 291 TFUE)	Participaziun a cumitads da comitologia (a titel consultativ)	Disposiziuns d'execuziun en il transport aerian

¶ Participaziun a las proceduras da la CGUE

In element particular dal Decision Shaping: la Svizra po, en il rom da las proceduras da rinviament pregiudizial (art. 267 TFUE) da la CGUE che pertutgan dumondas relativamain als contracts d'access al martgà:

Presentar memorias (en moda analoga als stadis commembers da l'UE)
Formular observaziuns oralas
Uschia contribuir activamain a l'interpretaziun dal dretg relevant da l'UE

¶ Mesiras d'accumpagnament per ils chantuns (n. 2.1.7.1)

¶ Convenziun Confederaziun-chantuns

En analogia cun la convenziun existenta en il sectur Schengen/Dublin vegn concludida ina nova convenziun tranter Confederaziun e chantuns. Basa legala: art. 5a LPME (lescha federala davart la participaziun dals chantuns a la politica exteriura da la Confederaziun).

¶ Cuntegn da la convenziun

Informaziun tempestiva dals chantuns davart projects legislativs relevants da l'UE
Consultaziun dals chantuns avant la formulaziun da la posiziun svizra
Inclusiun d'experts chantunals en las activitads da Decision Shaping
Barat regular tranter Confederaziun e chantuns davart il stadi da la surpigliada

¶ Consequenzas en materia da persunal

Ils chantuns ston quintar cun in basegn augmentà da resursas da persunal, spezialmain per:

La coordinaziun entaifer ils chantuns e tranter ils chantuns (CdC)
La participaziun a gruppas da lavur e consultaziuns
L'implementaziun dals acts giuridics surpigliads en il sectur da cumpetenza chantunal

¶ Mesiras d'accumpagnament per il Parlament (n. 2.1.7.2)

¶ Nov art. 152a LParl

Il Cussegl federal propona in nov art. 152a da la lescha davart il Parlament sco lex specialis per la participaziun dal Parlament al Decision Shaping en ils contracts d'access al martgà.

¶ Elements essenzials

Element	Cuntegn
Informaziun	Il Cussegl federal infurmescha las cumissiuns cumpetentas tempestivamain davart projects legislativs relevants da l'UE
Consultaziun	Il Parlament po exprimer presas da posiziun che il Cussegl federal resguarda tar la formulaziun da la posiziun svizra
Lex specialis	L'art. 152a LParl vala sco norma speziala avant las disposiziuns generalas da l'art. 152 LParl
Directivas	Il Cussegl federal emetta directivas per l'implementaziun concreta da l'informaziun e da la consultaziun

¶ Consequenzas en materia da persunal

1,5 posts a temp plain tar ils Servetschs dal Parlament per l'accumpagnament dal Decision Shaping

¶ Mesiras d'accumpagnament per il public (n. 2.1.7.3)

¶ Nov art. 40a LOGA

Il Cussegl federal propona in nov art. 40a da la lescha davart l'organisaziun dal Cussegl federal e da l'administraziun (LOGA).

¶ Plattafurma da transparenza

Plattafurma online centrala per la publicaziun da tut ils documents da l'UE relevants per il Decision Shaping
Notificaziun dals destinataris da la consultaziun en cas da novs projects legislativs relevants da l'UE
Custs da svilup: 200 000 CHF (unica giada)
La plattafurma duai garantir che las partidas interessadas possian suandar tempestivamain ils svilups giuridics da l'UE

¶ Monitoring e evaluaziun

Il Cussegl federal introducescha in monitoring cumplettant:

Evaluaziun per perioda da legislatura: Examinaziun sistematica dal funcziunament dals elements instituziunals
Rapport al Parlament: Il Cussegl federal rapporta regularmain al Parlament
Garanzia da qualitad: Verificaziun da l'efficacitad effectiva dals dretgs da participaziun da la Svizra

¶ Pratica d'auters stadis sco referenza

¶ Norvegia (SEE)

La Norvegia dispona en il SEE d'in sistem da Decision Shaping sviluppà cun access a gruppas d'experts e cumitads da comitologia da l'UE
L'experientscha mussa: l'influenza tempestiva è pli efficaziusa che las negoziaziuns posteriuras
La Norvegia surpiglia circa 300 acts giuridics da l'UE per onn

¶ Danmartga (Schengen)

La Danmartga participa sco non-commember da l'UE al Decision Shaping en il sectur Schengen
Parallela cun la Svizra: participaziun senza dretg da vuschar formal

¶ Puncts clavs en survista

Il Decision Shaping n'è betg ina codecisiun -- la Svizra n'ha nagin dretg da vuschar, ma extensivs dretgs da participaziun
L'influenza tempestiva avant la legislaziun formala da l'UE è il tschep da l'approcha
Trais nivels d'accumpagnament intern: chantuns, Parlament, public
Basas legalas adattadas: art. 5a LPME, art. 152a LParl, art. 40a LOGA
Il monitoring assicurescha l'efficacitad a lunga vista

¶ Rinviaments

¶ Glista da funtaunas

Messadi dal Cussegl federal davart ils Bilaterals III (FF 2025 610), chapitel 2.1.3.1 «Decision Shaping», p. 93--94
Messadi, chapitel 2.1.7 «Mesiras d'accumpagnament», p. 120--136
Messadi, chapitel 2.1.7.1 «Chantuns», p. 121--126
Messadi, chapitel 2.1.7.2 «Parlament», p. 126--133
Messadi, chapitel 2.1.7.3 «Public», p. 133--136