Contracts actuals – Survista
Resumaziun: La Svizra e l'UE èn colliadads tras circa 120 cunvegnas bilateralas. Ils dus pachets centrals da contracts -- Bilateralas I (1999) e Bilateralas II (2004) -- reglan l'access reciproc al martgad e la cooperaziun politica. Questa architectura contractuala mussa dentant ina lacuna instituziunala che chaschuna adina dapli problems.
¶ La Svizra e l'UE -- ina via speziala
La Svizra n'è betg commembra da l'Uniun europeica ed ha era refusà l'adeschiun al Spazi economic european (SEE) en ina votaziun dal pievel l'onn 1992. Empè ha ella tschernì sia atgna via: la via bilaterala. Durant decennis ha la Svizra construì cun l'UE in retg dens da passa 120 cunvegnas che reglan las relaziuns economicas, politicas e socialas [1].
Dus gronds pachets da contracts furman il fundament da questa relaziun:
- Las Bilateralas I (1999): Set cunvegnas sectorialas per l'access al martgad
- Las Bilateralas II (2004): Nov ulteriuras cunvegnas, tranter autras l'associaziun a Schengen/Dublin
¶ Architectura contractuala en survista
Las cunvegnas bilateralas cuvran in vast spectrum: da la libra circulaziun da persunas sur la renconuschientscha reciproca da normas da products fin a la cooperaziun da segirezza en il spazi Schengen. L'UE è cun distanza la pli impurtanta partenaria commerziala da la Svizra -- circa 60 pertschient da las exportaziuns svizras van en l'UE, e circa 70 pertschient da las importaziuns derivan da pajais da l'UE [2].
| Pachet da contracts | Dumber da cunvegnas | En vigur dapi | Particularitad |
|---|---|---|---|
| Bilateralas I | 7 | 2002 | Claus(u)la da guillotina (tut u nagut) |
| Bilateralas II | 9 | 2005-2009 | Schengen/Dublin sco element central |
| Ulteriuras cunvegnas | ~100+ | Differents | Cunvegnas singulas per temas specifics |
¶ La lacuna instituziunala
Las cunvegnas existentas han ina debilezza centrala: i manca in tetg instituziun commin. Ils contracts èn statics -- els reflecteschan la situaziun giuridica al mument da la suttascripziun e na vegnan betg adattads automaticamain a novs svilups dal dretg da l'UE. I n'exista nagina schliaziun da dispitas unitara e nagina surveglianza independenta da l'applicaziun dals contracts [3].
Questa lacuna instituziunala ha manà a quai che cunvegnas existentas perdan adina dapli valur -- in process ch'ins designescha sco erosiun dals contracts.
¶ Sfidas actualas (versiun 2026)
Ils 2 da mars 2026 han la Svizra e l'UE suttascrit il pachet "Bilateralas III" -- 18 cunvegnas che duain modernisar e cumplettar l'architectura contractuala existenta. Quest chapitel descriva il status quo avant las Bilateralas III e furma uschia la basa per chapir il nov pachet da contracts.
Navigaziun dal chapitel:
- Bilateralas I (1999) -- Las set cunvegnas sectorialas
- Bilateralas II (2004) -- Schengen/Dublin ed auter
- La lacuna instituziunala -- Il tetg mancant
- Erosiun dals contracts -- Devaluaziun stizunza
- Cumparegliaziun: Bilateralas I/II vs. III -- Cunfruntaziun structurada
- Cronologia -- Cronologia 1992-2026
¶ Indicaziun da las funtaunas
[1] DFAE (2026). Las cunvegnas bilateralas Svizra-UE. Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
[2] DFAE (2026). Pachet Svizra-UE (Bilateralas III). Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
[3] DFAE (2026). Cronologia da las cunvegnas bilateralas. Departament federal dals affars exteriurs. [Open Access]
Ultima actualisaziun: mars 2026