L'intelligenza artificiala n'è betg mo ina smanatscha. En il scenari il pli favuraivel sviluppa ella in potenzial senza precedent en l'istorgia da l'umanitad: la liberaziun da l'uman dal lavur da rutina -- betg per in'elita, mabain per tuts.
La premissa è la voluntad politica. Sche la Svizra metta ils gists binaris, po l'IA schliar trais problems il medem mument:
La Renaissance dal 15avel tschientaner è naschida en ina societad, en la quala in'elita pitschna era liberada dal lavur dad auters. Michelangelo ha pudì depinger la Chapella Sixtina, perquai ch'el n'ha betg stuì arar. En il Best Case da la revoluziun da l'IA vegn questa liberaziun democratisada.
Mintga uman -- saja a Turitg u a Ouagadougou -- survegn access a furmaziun sustegnida da l'IA, a provisiun da sanadad e ad in minimum material che pussibilitescha ina vita degna. Il resultat n'è betg ina societad da pigns. La retschertga empirica refuta questa objecziun: En Finlanda (2017--2018) eran ils retschaviders dal EBI pli cuntents, pli sans e gist uschè savens occupads [2]. A Stockton, California (2019--2021), è l'occupaziun a temp plain dals retschaviders creschida da 28 sin 40 pertschient [3].
La situaziun da partenza è meglra che blers creian. En l'AI-Preparedness-Index dal Fond monetar internaziunal stat la Svizra sin rang 3 da 186 pajais [4]. La ETH Turitg tutga tar las diesch meglieras scolas superiuras tecnicas dal mund [5]. Google occupescha a Turitg sur 5'000 collavuraturs -- il pli grond lieu ordaifer dals Stadis Unids [6]. L'IDSIA a Lugano ha creà cun LSTM ina tecnologia fundamentala dal Deep Learning [7].
Sche la Svizra cultivescha consequentamain sias fermezzas, po ella exportar soluziuns d'IA empè da las importar -- e cun quai crear beinesser empè da'l perder.
Quest chapitel illuminescha las pli impurtantas schanzas da la revoluziun da l'IA per la Svizra:
| Tema | Schanza centrala |
|---|---|
| Retschertga | ETH, EPFL, IDSIA -- center da cumpetenza naziunal per l'IA |
| Medischina | Spetgativa da vita 95+, diagnostica d'IA, custs che crodan |
| Furmaziun | Cumpetenza en IA a partir da la scola secundara, emprender da tut la vita |
| Democrazia | Evaluaziuns da consequenzas d'IA, burgaisas e burgais meglier infurmads |
| Dividenda da burgais | Fond da burgais per l'IA genossenschaftal tenor tradiziun svizra |
| Plazza finanziara | Fiduciari d'ina nova urden da valurs digitala |
| L'uman liberà | Societad dals tschertgaders -- senn sur il lavur |
«Tgi ch'importescha l'IA, exportescha creaziun da valur. Tgi ch'exportescha l'IA, importescha beinesser.»
L'industria d'uras ha cumprovà en ils onns 1980 ch'innovaziun po salvar ina branscha declarada morta. L'industria farmaceutica ha cumprovà che retschertga fundamentala sa renda. La medema logica vala per l'IA -- mo la scala da temp è pli curta e la misa pli auta.
[1] Uffizi federal da statistica (UST): Cifra totala da naschientschas, 2024.
[4] International Monetary Fund (IMF): AI Preparedness Index, 2024.
[5] QS World University Rankings / Times Higher Education: ETH Zurich, 2024--2025.
[6] Google Switzerland: Lieu Turitg.
[7] Hochreiter, S. / Schmidhuber, J.: Long Short-Term Memory. En: Neural Computation 9(8), 1997.