¶ Indisch da las graficas
Tut las graficas da quest wiki en ina survista. Mintga grafica è integrada en il chapitel respectiv en il context -- qua chattais Vus la survista cumpletta cun descripziun e referenzas da las funtaunas.
¶ Maletg da titel
Descripziun: Il maletg da titel mussa trais scenaris da l'avegnir da l'IA: a sanestra la promessa tecnologica (robots sco agids en il mintgadi, citads verdas, furmaziun), en il center l'arena politica (debatta parlamentara sut in glob), a dretga la disrupziun industriala (robots remplazzeschan lavurants, protest cun tavlas "Jobs Not Bots"). Ils trais secturs simboliseschan la bandwidth tranter schanza e ristga.
Utilisaziun: Pagina da partenza
¶ Chapitel 1: Status quo
¶ Curva da scalaziun da models da linguatg gronds
Descripziun: Mussa la crescha exponenziala da la grondezza dals models da GPT-2 (2019, 1,5 mrd. parameters) sur GPT-3 (2020, 175 mrd.) fin a GPT-4 (2023, stimà 1,8 bio.). Illustrescha las leschas da scalaziun (Scaling Laws) che chaschunan il progress actual da l'IA. Pli grond il model e pli bleras datas da trenament, pli buna la prestaziun -- in model che tegna dapi il 2018.
Funtaunas: OpenAI, Google DeepMind, Anthropic (indicaziuns da la grondezza dals models)
Utilisaziun: Status quo -- survista
¶ Evoluziun da las architecturas da raits neuronalas
Descripziun: Represchentaziun cronologica da las architecturas da raits las pli impurtantas: Perceptron (1957), Multi-Layer-Perceptron (1986), CNN (1998), LSTM (1997, IDSIA Lugano), Deep Learning / AlexNet (2012), architectura Transformer (2017, Google "Attention is All You Need"). Mussa il percurs da simplas raits cun in nivel fin a l'IA basada sin Transformers dad oz.
Funtaunas: Rosenblatt 1957; Rumelhart/Hinton 1986; Hochreiter/Schmidhuber 1997 (IDSIA); Vaswani et al. 2017
Utilisaziun: Tge che l'IA po oz
¶ Tge professiuns che vegnan pertutgadas cura (cronologia)
Descripziun: Cronologia 2025--2050 cun 20 gruppas da professiuns, ordinadas tenor ristga d'automatisaziun. Las colonnas orizontalas mussan, cura che la transformaziun cumenza per mintga professiun e cura ch'ella è per gronda part terminada. Cotschen: Ristga auta >70% (registraturs da datas 95%, contabels 90%, cassiers 88% -- pertutgads dapi il 2024). Oransch: Ristga mesauna 40--70% (examinaturs d'assicuranzas 65%, radiologs 60%, girists 55% -- pertutgads dapi ~2028). Verd: Ristga bassa <40% (scolasts 25%, medis 20%, persunal da tgira 12%, perscrutaders 5% -- pertutgads pir dapi ~2035-2042). Trais fasas: rutina cognitiva (fin 2032), analitica (2032--2040), creativa/fisica (dapi 2040).
Funtaunas: McKinsey Global Institute (2017/2023); Frey/Osborne, Oxford Martin School (2013/2017); KOF ETH Turitg (2024); Avenir Suisse
Utilisaziun: Status quo -- survista, IA en l'economia svizra, Prognosa: lavur, Ristga: martgà da lavur
¶ Chapitel 2: Prognosas
¶ Tassas da fertilitad a nivel mundial
Descripziun: Cumpara las tassas da fertilitad da pajais tschernids (stand 2024): Corea dal Sid 0,72 -- Giapun 1,20 -- Germania 1,35 -- Svizra 1,39 -- USA 1,62 -- Frantscha 1,68 -- India 2,03. La lingia cotschna tar 2,1 marcatescha la tassa da remplazzament ch'è necessaria per ina populaziun stabila. Quasi nagin pajais industrialisà la cuntanscha anc.
Funtaunas: Banca mundiala, World Development Indicators 2024; BFS (tassa da fertilitad svizra)
Utilisaziun: Prognosa: demografia, Ristga: demografia
¶ Svilup da la populaziun da la Svizra
Descripziun: Mussa ils trais scenaris dal BFS (aut, mesaun, bass) per la populaziun svizra fin il 2055. Il scenari mesaun quinta cun circa 10,4 milliuns abitants. Visualisescha l'invegliamaint da la societad ed il quota che sa sminuischa da persunas ablas da lavurar (20--64 onns) en la populaziun totala.
Funtaunas: Uffizi federal da statistica (BFS), scenaris da populaziun 2020--2050, scenari da referiment A-00-2020
Utilisaziun: Prognosa: demografia, Ristga: demografia
¶ Aur e franc
Descripziun: Cumpara il svilup da la valur da l'aur (en USD/unza) e dal franc svizzer (curs EUR/CHF) dapi la fin da Bretton Woods (1971). Omadus servan sco ancras da stabilitad en in temp en il qual munaidas fiat pierdan structuralmain forza da cumpra. L'aur è creshì da 35 USD (1971) a sur 2'000 USD (2024); il franc ha valità adina pli envers l'euro.
Funtaunas: BNS (curs da barat); World Gold Council (pretsch da l'aur); Thomas Mayer, Flossbach von Storch
Utilisaziun: Prognosa: daners
¶ Consum d'energia da centers da datas globals
Descripziun: Il consum global d'electricitad da centers da datas dal 2015 fin il 2050 en trais fasas: Mesirà (blau, 200 TWh 2015 fin 415 TWh 2024), prognosa IEA (cotschen stritgà, 945 TWh fin il 2030), extrapolaziun (oransch, fin ~3'300 TWh 2050). La part da l'IA en il consum total munta a 2024 circa 15% e vegn tenor l'IEA a crescher a sur 50% fin il 2030. Sco mesira: l'entira Svizra consumescha ~58 TWh/onn.
Funtaunas: IEA Energy and AI 2025; IEA Electricity Mid-Year Update 2025; S&P Global 2025. Extrapolaziun 2030--2050: 8% p.a. (2030--2040), 5% p.a. (2040--2050) -- stima conservativa.
Utilisaziun: Prognosa: spazi cosmic
¶ Chapitel 4: Ristgas
¶ Populaziun, persunas ablas da lavurar e desplazzament tras IA
Descripziun: Grafica cun trais lingias per la Svizra 2024--2050: populaziun totala (creschenta a ~10,4 mio.), persunas ablas da lavurar 20--64 (stagnanta/legeramain sa sminuind), occupads effectivs suenter desplazzament tras IA (sa sminuind cler a ~3,5 mio.). Mussa la "sforscha dubla": damain persunas ablas da lavurar pervia da la demografia, en pli damain occupads pervia da l'automatisaziun tras IA.
Funtaunas: BFS scenaris da populaziun; McKinsey Global Institute; atgna calculaziun da model
Utilisaziun: Ristga: martgà da lavur
¶ Largia fiscala
Descripziun: Calculescha la largia fiscala annuala tar il desister progressiv dal finanzament statal dependent da la paja (AVS, AI, IPG, AD, imposta federala directa, impostas chantunalas/communalas). Scenari conservativ: 75 mrd. CHF/onn real. Scenari mesaun: 116 mrd. CHF/onn nominal (incl. chareschia da 1,5% p.a. fin il 2050). Questa largia correspunda circa a la mesadad dal budget federal actual.
Funtaunas: BFS; AFF (finanzas federalas); UFAS (expensas AVS ~50 mrd. CHF/onn); atgna calculaziun da model
Utilisaziun: Ristga: martgà da lavur
¶ Budget familiar 2024--2050
Descripziun: Calculaziun da model per ina famiglia media svizra (Thomas, 47, emploià commerzial; Sandra, 44, contabla; paja mediana 84'000 CHF). Mussa la perdita progressiva dal gudogn tras l'automatisaziun da l'IA cun ina reducziun simultana dals custs da viver tras la deflaziun da l'IA (victualias, vestgadira, electronica sa sminuischan per ~35%). Resultat: senza dividend dals burgais drova la paupertad -- las entradas sa sminuischan pli svelt che ils pretschs.
Funtaunas: BFS (paja mediana, enquista dal budget domestic); atgna calculaziun da model
Utilisaziun: Ristga: budget familiar
¶ Chapitel 5: Pretensiuns
¶ Abluziun da l'AVS tras il dividend dals burgais
Descripziun: Model da trais fasas da la transiziun da l'AVS al dividend dals burgais: Fasa 1 (2028--2035): dividend dals burgais sco supplementaziun (~500 CHF/mais), l'AVS resta. Fasa 2 (2035--2045): il dividend dals burgais crescha a ~2'318 CHF/mais, l'AVS vegn integrada pass per pass. Fasa 3 (dapi il 2045): il dividend universal dals burgais remplazzescha l'AVS, l'AI e l'agid social. Cotschen = pajaments AVS (sa sminuind), verd = dividend dals burgais (creschend). Crescha da la populaziun resguardada: ~6,9 mio. adults (2025) → ~8,1 mio. (2050), tenor il scenari da referiment dal BFS.
Funtaunas: UFAS (expensas AVS ~50 mrd. CHF/onn, 2024); BFS scenaris da populaziun; calculaziun da model basada sin la pretensiun 3
Utilisaziun: Pretensiun 3: dividend dals burgais
¶ Svilup mesaun dal gudogn cun il dividend dals burgais
Descripziun: Svilup dal gudogn per persuna per lavurants e pensiunads. Lavurants (blau): paja mediana ~80'000 CHF/onn resta stabila, il dividend universal dals burgais (surfatscha verda) vegn sco gudogn supplementar (~29'200 CHF/onn tar il 2050). Pensiunads (cotschen): la renta AVS sa sminuischa pass per pass a nulla (lingia stritgada), vegn remplazzada exactamain tras il medem dividend universal dals burgais. Nagina augmentaziun netta per pensiunads: il 2050 retschaivan els ~29'200 CHF/onn (= 22'800 + chareschia). Medem import dal dividend dals burgais per tuts.
Funtaunas: BFS paja mediana ~80'000 CHF/onn (2025); UFAS renta AVS ~22'800 CHF/onn; BFS scenaris da populaziun
Utilisaziun: Pretensiun 3: dividend dals burgais
¶ Indicaziun davart las funtaunas
Tut las graficas èn vegnidas creadas per quest wiki. Las datas a la basa derivan da funtaunas accessiblas publicamain (BFS, FMI, IEA, McKinsey, KOF ETH, BNS). La survista cumpletta da las funtaunas sa chatta sut Funtaunas e metodica.
Ils scripts Python per la reproducziun da tut las graficas èn disponibels en il repository dal project sut scripts/.
Graficas: , 2026. Licenza: CC BY-SA 4.0